05.05.2020

Składniki pokarmowe skarbem gleby

05.05.2020

Zarządzanie składnikami pokarmowymi ma kluczowe znaczenie w uprawie roślin. Do metabolizmu i produkcji biomasy rośliny potrzebują nie tylko światła i wody lecz także składników pokarmowych. Są one przyswajane w postaci jonów, które znajdują się w kompleksie sorpcyjnym lub roztworze glebowym. Odpowiednie ilości oraz właściwe proporcje tych składników sprzyjają prawidłowemu wzrostowi i rozwojowi roślin. Niedobór choćby jednego z nich prowadzi do ubytków w plonie lub pogorszenia jego jakości.

Już w 1828 r. agronom Carl Sprengel po raz pierwszy zidentyfikował dwanaście ważnych składników pokarmowych. Ponadto Justus von Liebig wykazał, że rośliny przyswajają składniki pokarmowe z gleby. Na tej podstawie ogłosił on w 1855 roku „prawo minimum”, według którego ten składnik, którego jest najmniej (jest w minimum), działa ograniczająco na wzrost i plony.

Według dzisiejszego stanu wiedzy rośliny potrzebują 14 składników pokarmowych, których nie można zastąpić innymi substancjami. Składniki pokarmowe dzielą się na makro- oraz mikroelementy.

Składniki pokarmowe roślin i ich wpływ na urodzajność gleby

Mikroelementy – chlor, żelazo, mangan, bor, cynk, miedź, molibden i nikiel – wspierają metabolizm i fotosyntezę, a także wzmacniają odporność i poprawiają zdolność kiełkowania Zapotrzebowanie roślin na mikroelementy jest mniejsze (około 5-500 g / ha) niż na makroelementy. Zapotrzebowanie na makroelementy – azot, potas, wapń, magnez, fosfor i siarkę – jest większe (20–250 kg / ha).

Poszczególne makroelementy spełniają różne funkcje i działają w różny sposób:

  • Azot odpowiada za wzrost pędów i liści oraz wchodzi w skład białka i chlorofilu. Niedobór prowadzi do zahamowania wzrostu, bielenia liści, a nawet usychania roślin. Nadmiar powoduje wzrost masy kosztem owoców. Rośliny są również wtedy bardziej podatne na choroby.
  • Potas reguluje gospodarkę wodną, zwiększa odporność na wyleganie, poprawia jakość włókien oraz mrozoodporność. Niedobór potasu zakłóca bilans wodny, co prowadzi do więdnięcia liści. Ponadto zwiększa się podatność na choroby. Okres przechowywania warzyw jest krótszy, są one mniej smaczne oraz zawierają mniejszą ilość witamin. Z kolei nadmiar potasu jest dobrze przetwarzany przez rośliny.
  • Wapń także reguluje bilans wodny, a ponadto stabilizuje tkankę roślinną i poprawia jakość owoców. Niedobór powoduje chlorozę młodych liści i zaburzenia wzrostu. Nadmiar nie powoduje znaczących szkód.
  • Magnez jest niezbędny do tworzenia chlorofilu. Bierze on udział w tworzeniu węglowodanów, tłuszczów i białek. Niedobór prowadzi do zaburzeń metabolicznych z bieleniem liści i zahamowaniem wzrostu. Do przekroczenia zawartości magnezu w glebie dochodzi raczej rzadko.
  • Fosfor sprzyja kwitnieniu i owocowaniu, wspomaga wzrost korzeni, poprawia zimotrwałość i jest niezbędny do metabolizmu energii. Wykazano, że niedobór fosforu hamuje wzrost roślin. Długotrwały niedobór prowadzi do czerwonawego zabarwienia liści, które ostatecznie usychają. Nadmiar fosforu z reguły nie pociąga za sobą negatywnych skutków.
  • Siarka jest niezbędna do tworzenia białek i witamin, poprawia również efektywność działania azotu. Niedobór siarki negatywnie wpływa na wzrost roślin, zmniejszając tworzenie się chloroplastów i chlorofilu, co prowadzi do żółknięcia. Zbyt duża ilość siarki nie jest bezpośrednio szkodliwa, lecz może prowadzić do zakwaszenia gleby.
Nawożenie mineralne

Źródła składników pokarmowych roślin i ich utrata

05.05.2020

W trakcie każdego cyklu wegetacyjnego pobierane są z gleby składniki pokarmowe. Aby gleba nie uległa wyjałowieniu i wzrost roślin nie został zahamowany, składniki pokarmowe należy uzupełnić poprzez nawożenie.

Rodzaj i ilość nawozu oraz moment nawożenia zależą od zapotrzebowania roślin i zawartości składników pokarmowych w glebie.

Głównymi nawozami mineralnymi są nawozy azotowe, fosforowe, potasowe oraz wapniowe. Zawierają one te same składniki pokarmowe, jakie występują w naturze. Według badań gleba pozostaje urodzajna nawet przy nawożeniu wyłącznie nawozami mineralnymi. Ponadto nawozy mineralne mogą obniżyć koszty produkcji żywności zwiększając plony. W przypadku stosowania wyłącznie nawozów mineralnych należy pamiętać o ryzyku utraty próchnicy w glebie. Intensywne nawożenie mineralne na użytkach zielonych sprzyja również wzrostowi wysokiej jakości traw pastewnych. Maleje liczba gatunków konkurencyjnych a tym samym różnorodność biologiczna.

Natomiast w przypadku nawożenia obornikiem dostarczamy glebie kompleks wszystkich makro- i mikroskładników. Jest działanie uzasadnione ekologicznie i ekonomicznie. Tak zwany „recykling” organicznych składników pokarmowych wytwarzanych w gospodarstwie rolnym był i powinien być priorytetem. Substancja organiczna pomaga również ustabilizować zawartość próchnicy w glebie. Jednakże zawartość składników pokarmowych znacznie się zmienia, precyzyjne planowanie nawożenia jest trudne do wykonania, zwłaszcza że składniki pokarmowe nie zawsze są dostępne w danym czasie czy też ilości. Niełatwo też skalkulować ich stopień wykorzystania w glebie, nie można bowiem konkretnie przewidzieć efektu działania odżywczego. Uwalnianie składników pokarmowych i ulatnianie się amoniaku prowadzi do zanieczyszczenia środowiska. Odpowiednie stosowanie obornika możliwe jest tylko w pewnych okresach w całym roku, dlatego należy go przechowywać w sposób ograniczający utratę jego właściwości. Jednakże często brakuje miejsca na jego składowanie. Istnieje zatem ryzyko, że obornik zostanie zastosowany w okresach, które nie są optymalne dla roślin. W wielu przypadkach dochodzi również do nadmiernego nawożenia, ponieważ obornik rozrzucany jest często tylko na polach leżących w pobliżu gospodarstwa.

Pomimo nawożenia w ilościach odpowiadających zapotrzebowaniu roślin nie można całkowicie uniknąć strat składników pokarmowych. W tym miejscu szczególną uwagę należy zwrócić na fosfor i eutrofizację wód, wypłukiwanie azotu do wód gruntowych i powierzchniowych, ulatnianie się amoniaku i straty azotu w procesie denitryfikacji.

Nawożenie zgodne z dobrą praktyką rolniczą może zminimalizować straty składników pokarmowych i pozwoli osiągać niezmiennie wysokie plony. Może ono również poprawić jakość zbiorów, korzystnie wpłynąć na odporność roślin oraz zachować urodzajność gleby.

Zarządzanie składnikami pokarmowymi przy pomocy 365FarmNet

Raport o składnikach pokarmowych

Raport o składnikach pokarmowych generowany przy pomocy 365Start

Raport o składnikach pokarmowych zawiera zestawienie zastosowanych dawek azotu, fosforu, potasu, magnezu, siarki, boru i wapnia.

Serwis nawozowy AMAZONE

Serwis nawozowy AMAZONE

Serwis nawozowy AMAZONE dostarcza zalecenia dla nastaw rozsiewaczy nawozów AMAZONE dla wszystkich popularnych nawozów. Uwzględniane są: rodzaj i ilość rozsiewanego nawozu, szerokość robocza oraz prędkości jazdy.